Định cỡ vị thế: quy tắc 1% và toán học chuỗi thua lỗ

Rủi ro 1% mỗi lệnh, mười lệnh thua liên tiếp còn lại 90.4% tài khoản; rủi ro 5% chỉ còn 59.9%. Mất 50% thì cần tăng 100% mới hòa vốn.

Hình minh họa AI cho bài tin này: Định cỡ vị thế: quy tắc 1% và toán học chuỗi thua lỗ
Hình minh họa do AI tạo, không phải ảnh thật.

Bản dịch từ bài tiếng Anh. Nếu có khác biệt, bản tiếng Anh là bản chuẩn.

Cỡ lệnh là câu hỏi về sự sống còn, không phải lợi nhuận

Định cỡ vị thế thường được giới thiệu như một công cụ kiếm lời — mua bao nhiêu cổ phiếu để tận dụng tối đa một quyết định đúng. Đó là cách nhìn sai đầu vấn đề. Câu hỏi thật mà việc định cỡ trả lời là một quyết định sai có thể tốn bao nhiêu, và tài khoản có sống sót qua một chuỗi lệnh thua hay không. Một nhà giao dịch đoán đúng hướng một nửa số lần và đặt mỗi lệnh ở mức 10% tài khoản vẫn có thể bị xóa sổ bởi một chuỗi thua bình thường. Một nhà giao dịch đoán đúng hướng một nửa số lần và đặt ở mức 1% có thể thua mười lệnh liên tiếp mà vẫn còn 90.4% tài khoản.

Cơ chế tính giống công thức chuẩn: cỡ vị thế bằng rủi ro tài khoản chia cho rủi ro mỗi lệnh. Rủi ro tài khoản là mức tối đa bạn sẵn sàng mất trong một lệnh, tính theo phần trăm vốn. Quy tắc thường dùng của Investopedia là giới hạn rủi ro ở mức tối đa 2% vốn cho bất kỳ lệnh nào, và các nhà quản lý quỹ thường rủi ro ít hơn. Quy tắc 1% là phiên bản chặt chẽ hơn mà nhiều nhà giao dịch dùng: rủi ro 1% mỗi lệnh, không hơn.

Lấy một ví dụ cụ thể. Tài khoản 10,000 đô la rủi ro 1% thì mỗi lệnh mất tối đa 100 đô la. Nhà giao dịch định mua ở 50 đô la và thoát ở 48 đô la, nên rủi ro mỗi lệnh là 2 đô la trên mỗi cổ phiếu. Chia 100 đô la cho 2 đô la thì vị thế là 50 cổ phiếu. Nếu chạm điểm thoát, khoản lỗ là 100 đô la — đúng số tiền đã lên kế hoạch. Cỡ lệnh xuất phát từ điểm thoát và giới hạn rủi ro, không phải từ số tiền mặt trong tài khoản hay mức độ tự tin của nhà giao dịch. Đó là toàn bộ phương pháp: quyết định mức lỗ trước, rồi để mức lỗ quyết định cỡ lệnh.

Mười lệnh sai liên tiếp: mỗi mức rủi ro tốn bao nhiêu

Chuỗi thua lỗ không phải dấu hiệu chiến lược đã hỏng. Mười lệnh thua liên tiếp xảy ra với cả những chiến lược thắng một nửa số lệnh, và một nhà giao dịch thực hiện hàng trăm lệnh sớm muộn cũng gặp chuỗi đó. Điều quyết định chuỗi thua chỉ là một tháng tệ hay là dấu chấm hết cho tài khoản chính là rủi ro mỗi lệnh, và phép tính là lãi kép ngược.

Sau mười lệnh thua liên tiếp, tài khoản rủi ro 1% mỗi lệnh còn 90.4% giá trị ban đầu. Với 2% mỗi lệnh còn 81.7%. Với 5% còn 59.9%. Với 10% còn 34.9% — hai phần ba tài khoản biến mất chỉ sau mười lệnh. Kéo chuỗi lên hai mươi lệnh thua thì khoảng cách càng rộng: còn 81.8% ở mức 1%, 66.8% ở mức 2%, 35.8% ở mức 5% và 12.2% ở mức 10%. Nhà giao dịch rủi ro 1% vẫn còn trong cuộc chơi sau hai mươi lệnh thua liên tiếp. Nhà giao dịch rủi ro 10% thì không.

Đây là phép tính, không phải dự báo: mỗi hàng là (1 trừ đi rủi ro mỗi lệnh) lũy thừa số lệnh thua. Ý chính không phải mười lệnh thua liên tiếp có khả năng xảy ra hay không — mà là chi phí của chuỗi thua đã được ấn định trước khi lệnh đầu tiên được đặt, bởi cỡ lệnh. Rủi ro nhỏ mỗi lệnh không ngăn được thua lỗ. Nó mua cho nhà giao dịch thời gian để vẫn còn giao dịch khi chuỗi thua kết thúc.

Chuỗi thua lỗ và cái bẫy hồi phụcNguồn: Investopedia
  • Tài khoản sau 10 lệnh thua với rủi ro 1% mỗi lệnhcòn 90.4%
  • Tài khoản sau 10 lệnh thua với rủi ro 5% mỗi lệnhcòn 59.9%
  • Tài khoản sau 10 lệnh thua với rủi ro 10% mỗi lệnhcòn 34.9%
  • Mức tăng cần thiết sau khi mất 20%25%
  • Mức tăng cần thiết sau khi mất 50%100%

Cái bẫy hồi phục: một khoản lỗ cần mức tăng lớn hơn để bù lại

Có một lý do thứ hai khiến thua lỗ nhỏ lại quan trọng, và đó là phép tính thuần túy. Mức lỗ theo phần trăm và mức tăng theo phần trăm cần để bù lại nó không phải là hình ảnh phản chiếu của nhau, vì mức tăng được tính trên số dư nhỏ hơn còn lại. Mất 10% thì tài khoản cần tăng 11.1% mới quay lại. Mất 20% thì cần 25%. Mất 30% thì cần 42.9%. Mất 50% thì cần 100% — một nửa còn lại phải tăng gấp đôi chỉ để hòa vốn. Mất 60% thì cần 150%.

Công thức là mức tăng cần thiết bằng mức lỗ chia cho (1 trừ đi mức lỗ). Trường hợp 50% là ví dụ kinh điển: mất 50% thì cần tăng 100% sau đó mới hòa vốn, như một bài báo năm 2016 trên tạp chí Judgment and Decision Making (Philip Newall) đã nêu, và các hàng còn lại suy ra từ cùng công thức. Thiệt hại tăng nhanh hơn chính mức lỗ. Đi từ mức lỗ 50% lên 60% làm tăng thêm 50 điểm phần trăm vào mức tăng cần thiết, trong khi đi từ 10% lên 20% chỉ thêm 13.9.

Đây là lý do cỡ vị thế là tuyến phòng thủ đầu tiên, không phải cuối cùng. Một nhà giao dịch giới hạn mỗi khoản lỗ ở 1% không bao giờ đối mặt với cái bẫy hồi phục: lỗ 1% cần tăng 1.01% để hồi phục. Một nhà giao dịch để một lệnh lấy đi 50% tài khoản cần thị trường tăng gấp đôi để quay lại điểm xuất phát trong ngày. Phép tính hồi phục không quan tâm ý tưởng tiếp theo hay cỡ nào. Nó chỉ quan tâm còn lại bao nhiêu.

Một quân domino nhỏ còn đứng tách biệt khỏi hàng domino dài đã đổ trên bàn tối
Hình minh họa do AI tạo, không phải ảnh thật.

Ba cách để một lệnh không nuốt trọn tài khoản

Thứ nhất, giới hạn rủi ro mỗi lệnh và giữ mức giới hạn nhỏ. Quy tắc 1% là mức trần, không phải mục tiêu: rủi ro 1% hoặc ít hơn mỗi lệnh, và để điểm thoát quyết định số cổ phiếu tương ứng. Một lệnh mà điểm thoát nằm quá xa so với mức giới hạn cho phép đơn giản là không phù hợp — hãy bỏ qua. Quy tắc chỉ có tác dụng nếu được đặt trước khi vào lệnh, không phải điều chỉnh sau khi đã thua.

Thứ hai, tính các vị thế tương quan như một cược duy nhất. Hai cổ phiếu chip, hay ba vị thế trong cùng một ngành, không phải ba lệnh độc lập. Khi ngành đó giảm, chúng giảm cùng nhau, nên rủi ro là tổng của ba vị thế, không phải 1% mỗi vị thế. Một nhà giao dịch nắm ba vị thế 1% trong cùng một ngành đang rủi ro 3% cho một ý tưởng. Cách sửa là cộng dồn rủi ro của các vị thế di chuyển cùng nhau và giữ tổng ở mức giới hạn.

Thứ ba, đo mọi lệnh bằng đơn vị R, tức số tiền đã rủi ro. Một lệnh rủi ro 100 đô la là 1R. Một lệnh thắng 200 đô la là 2R, một lệnh thua 100 đô la là 1R. Giờ đây kết quả có thể được đánh giá trung thực: bốn lệnh thắng ở mức 2R và sáu lệnh thua ở mức 1R trong mười lệnh là lãi ròng 2R, hay 0.2R mỗi lệnh — một kết quả thua về số lệnh, nhưng thắng về tiền. Không có R, nhà giao dịch đếm số lệnh thắng và thua mà chẳng học được gì. Với R, cỡ của các lệnh thắng so với cỡ của các lệnh thua hiện ra rõ ràng, và cỡ vị thế là thứ quyết định cả hai. Nội dung giáo dục, không phải lời khuyên đầu tư.

Nguồn

Nội dung giáo dục, không phải lời khuyên đầu tư. Số liệu tính tới thời điểm đăng ở trên, lấy từ các nguồn có dẫn link; thị trường thay đổi nhanh. Genexus Alpha không phải cố vấn đầu tư hay môi giới đăng ký.