Quỹ dự phòng trước tiên: bắt đầu với một tháng chi phí thiết yếu
Người Mỹ chỉ tiết kiệm 3.8% thu nhập sau thuế trong tháng 9 năm 2026, trong khi chi tiêu tăng nhanh gấp đôi thu nhập. Một tháng chi phí thiết yếu là cột mốc đầu tiên — trước khi đầu tư thêm.
Bản dịch từ bài tiếng Anh. Nếu có khác biệt, bản tiếng Anh là bản chuẩn.
Chi tiêu đang vượt thu nhập
Tháng 9 năm 2026, các hộ gia đình Mỹ chi tiêu nhanh hơn gấp đôi tốc độ tăng thu nhập. Thu nhập sau thuế tăng 52.7 tỷ đô la, tương đương 0.2 phần trăm, trong khi chi tiêu tiêu dùng tăng 113.1 tỷ đô la, tương đương 0.5 phần trăm, theo Cục Phân tích Kinh tế Mỹ. Tiết kiệm cá nhân đạt 911.1 tỷ đô la, và tỷ lệ tiết kiệm cá nhân — phần tiết kiệm trên thu nhập sau thuế — là 3.8 phần trăm.
Tỷ lệ này là một dòng chảy, không phải số dư trong tài khoản ngân hàng: nó mô tả phần thu nhập trong tháng không bị chi tiêu. Nhưng hướng đi mới là điều quan trọng. Giá cả tăng 3.6 phần trăm so với một năm trước, và sau khi điều chỉnh theo lạm phát, thu nhập sau thuế đã giảm 0.3 phần trăm trong tháng 9. Khi chi tiêu tăng nhanh hơn thu nhập và giá cả vẫn leo thang, lớp đệm mỏng đi từng chút một.
Đó là bối cảnh của quỹ dự phòng. Nó không phải một khoản cược vào thị trường hay một thử thách tiết kiệm. Nó là khoản tiền mặt giúp một hóa đơn bất ngờ chỉ dừng lại ở bất ngờ, thay vì biến thành nợ nần hay một lần bán tháo khoản đầu tư với bất kỳ mức giá nào thị trường đưa ra trong tuần đó.
Lớp đệm đang mỏng đến mức nào
Khảo sát hộ gia đình năm 2025 của Cục Dự trữ Liên bang cho thấy lớp đệm hiện mỏng đến mức nào. Khi được hỏi sẽ trả khoản chi phí bất ngờ 400 đô la như thế nào, 63 phần trăm người trưởng thành nói họ sẽ trả bằng tiền mặt hoặc hình thức tương đương. 37 phần trăm còn lại sẽ vay mượn, bán đồ, hoặc hoàn toàn không xoay được — và 12 phần trăm nói họ sẽ không thể trả bằng bất kỳ cách nào.
Bài kiểm tra dài hơi hơn còn khắc nghiệt hơn. Chỉ 55 phần trăm người trưởng thành nói họ đã dành đủ tiền cho ba tháng chi phí trong quỹ dự phòng, giảm so với mức cao nhất 59 phần trăm vào năm 2021. 30 phần trăm khác nói họ không thể xoay đủ ba tháng chi phí bằng bất kỳ cách nào. Thế nhưng 70 phần trăm nói họ có thể trả khoản chi ít nhất 500 đô la chỉ bằng tiền tiết kiệm hiện có — tiền thường đã có một phần, chỉ là chưa đủ.
Khảo sát cũng cho thấy điều gì phân biệt hai nhóm. Trong số những người trưởng thành luôn còn tiền dư vào cuối tháng, 86 phần trăm đã có tiền tiết kiệm đủ cho ba tháng chi phí. Trong số những người không bao giờ còn tiền dư, chỉ 13 phần trăm có được mức đó. Lớp đệm ít phụ thuộc vào thu nhập mà phụ thuộc nhiều hơn vào thói quen kết thúc tháng với một khoản còn lại.
- Tỷ lệ tiết kiệm cá nhân, tháng 9 năm 20263.8%
- Thu nhập sau thuế tăng52.7 tỷ đô la
- Chi tiêu tiêu dùng tăng113.1 tỷ đô la
- Người trưởng thành có đủ ba tháng tiết kiệm55%
- Người trưởng thành không thể trả 400 đô la bằng bất kỳ cách nào12%
Bắt đầu với một tháng
Đa số chuyên gia cho rằng nên giữ ba đến sáu tháng chi phí thiết yếu bằng tiền mặt, theo Investopedia. Thiết yếu nghĩa là những hóa đơn không dừng lại: tiền thuê nhà hoặc trả góp nhà, ăn uống, điện nước, đi lại, bảo hiểm. Nhưng ba tháng là một mục tiêu lớn, và mục tiêu lớn rất dễ bị trì hoãn. Cột mốc đầu tiên nhỏ hơn: một tháng chi phí thiết yếu.
Ví dụ của Investopedia dùng chi phí hàng tháng là 1,000 đô la: ba tháng là 3,000 đô la, vì vậy một tháng là 1,000 đô la. Đạt được 1,000 đô la đầu tiên là phép tính, không phải may mắn. Tiết kiệm 25 đô la mỗi tuần sẽ đạt 1,000 đô la trong 40 tuần. Tiết kiệm 100 đô la mỗi tháng sẽ đạt được trong 10 tháng. Số tiền ít quan trọng hơn thói quen — ngay cả 25 đô la mỗi kỳ lương, Investopedia lưu ý, cũng có thể giúp ích.
Một tháng đủ cho những sự cố phổ biến nhất: sửa xe, viện phí, sửa nhà. Nó đủ để một tuần tồi tệ không biến thành dư nợ thẻ tín dụng kéo dài nhiều tháng. Và một khi tháng đầu tiên đã có, tháng thứ hai cũng là công việc đó lặp lại, chứ không phải một việc mới.
Từ một tháng lên ba đến sáu tháng
Sau tháng đầu tiên, công việc là xây tiếp lên ba đến sáu tháng. Hãy giữ tiền trong một tài khoản thanh khoản, dễ lấy khi khẩn cấp — tài khoản tiết kiệm lãi suất cao là một lựa chọn Investopedia nêu ra — và tách khỏi chi tiêu hằng ngày, để nó khuất tầm mắt trong sinh hoạt thường ngày nhưng vẫn có sẵn khi cần.
Tự động hóa sẽ làm phần việc nặng nhọc. Một khoản chuyển cố định vào ngày nhận lương, chuyển sang tài khoản riêng đó, sẽ biến việc tiết kiệm thành mặc định, và quỹ chỉ nên dùng cho những trường hợp khẩn cấp thật sự: mất việc, viện phí, sửa xe hay sửa nhà. Khi đã dùng đến quỹ, việc cần làm là xây lại quỹ trước khi thêm vào bất cứ thứ gì khác.
Hãy xem lại mục tiêu sau những thay đổi lớn — tiền thuê mới, có thêm con, công việc mới — và điều chỉnh số tiền hàng tháng thay vì đổi mục tiêu. Một quỹ đủ cho ba đến sáu tháng chi phí không phải là vạch đích chỉ cần vượt qua một lần; nó là một mức cần duy trì. Thị trường vẫn giảm, và hóa đơn vẫn đến trong cùng những tháng đó. Tiền mặt trong tay là thứ giúp một kế hoạch dài hạn vượt qua cả hai. Nội dung giáo dục, không phải lời khuyên đầu tư.
