Quỹ dự phòng: để tiền ở đâu, và vì sao cổ phiếu không phải chỗ của nó
59% người trưởng thành ở Mỹ đã gặp một chi phí lớn bất ngờ trong năm qua, theo Cục Dự trữ Liên bang. Quỹ này nên nằm trong tài khoản tiết kiệm lãi suất cao hoặc thị trường tiền tệ — chứ không phải cổ phiếu, nơi giá dao động 3% đến 4% trong một ngày.
Bản dịch từ bài tiếng Anh. Nếu có khác biệt, bản tiếng Anh là bản chuẩn.
Quỹ này có hai nhiệm vụ
Quỹ dự phòng có hai nhiệm vụ, và cả hai đều liên quan tới khoảnh khắc rắc rối ập đến: tiền phải vẫn còn đó, và phải lấy ra được trong một hoặc hai ngày. Đó là toàn bộ bài kiểm tra. Một quỹ bị khóa chặt, hoặc một quỹ đã mất giá trị trong một đợt thị trường giảm, sẽ thất bại đúng vào lúc cần nó nhất.
Khảo sát hộ gia đình năm 2025 của Cục Dự trữ Liên bang cho thấy khoảnh khắc đó đến thường xuyên ra sao. 59% người trưởng thành đã gặp ít nhất một loại chi phí lớn bất ngờ trong 12 tháng trước. Phổ biến nhất là sửa chữa hoặc thay thế xe lớn, chiếm 30% người trưởng thành, tiếp theo là sửa chữa nhà hoặc thiết bị lớn 22%, và chi phí y tế lớn bất ngờ 21%. Cùng khảo sát đó cho thấy 63% người trưởng thành sẽ chi trả một khoản khẩn cấp giả định 400 đô la bằng tiền mặt hoặc tương đương tiền mặt, tỷ lệ không đổi so với 3 năm trước nhưng giảm so với mức cao nhất 68% vào năm 2021.
Cách làm đúng: tài khoản tiết kiệm lãi suất cao và tài khoản thị trường tiền tệ
Hướng dẫn về quỹ dự phòng của Investopedia bắt đầu từ chính bài kiểm tra đó: tiền là để lấy ra dùng, không phải để sinh lời mạnh. Tính thanh khoản nghĩa là tiền có thể rút nhanh, không bị phạt, không chậm trễ, không mất mát bất ngờ. Có hai loại tài khoản vượt qua bài kiểm tra đó mà vẫn sinh lời đôi chút.
Tài khoản tiết kiệm lãi suất cao tương tự tài khoản tiết kiệm thông thường, nhưng lãi suất của chúng thường vượt 4% tại các ngân hàng trực tuyến. Giống như tài khoản thị trường tiền tệ, chúng cho phép rút tiền hàng ngày và được bảo hiểm tiền gửi liên bang. Tài khoản thị trường tiền tệ là tài khoản tiền gửi do ngân hàng và hợp tác xã tín dụng cung cấp, thường trả lãi cao hơn tài khoản tiết kiệm truyền thống, trong khi vẫn cho phép viết séc hoặc chuyển khoản, và được bảo hiểm bởi Tổng công ty Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang hoặc Cơ quan Quản lý Hợp tác xã Tín dụng Quốc gia. Hướng dẫn cũng lưu ý rằng việc liên kết một tài khoản thị trường tiền tệ trực tuyến với tài khoản ngân hàng chi nhánh địa phương giúp người gửi tiền vừa có lãi suất tốt hơn, vừa có một nơi quen thuộc để chuyển tiền.
- Người trưởng thành gặp chi phí lớn bất ngờ59%
- Người trưởng thành sẽ chi trả khoản khẩn cấp 400 đô la bằng tiền mặt63%
- Người trưởng thành có tiền tiết kiệm đủ 3 tháng chi phí55%
- Lãi suất tiết kiệm cao tại ngân hàng trực tuyếnthường trên 4%
- Cổ phiếu, mức dao động giá hàng ngày3% đến 4% hoặc hơn
Thứ không thuộc về quỹ này
Cổ phiếu trượt bài kiểm tra vì một lý do đơn giản: giá thay đổi mỗi ngày. Cùng hướng dẫn đó cảnh báo rằng cổ phiếu rất biến động, giá dao động lên xuống hàng ngày, đôi khi 3% đến 4% hoặc hơn, nên không phù hợp làm quỹ dự phòng. Năm 2008, trái phiếu lợi suất cao đã giảm hơn 26%, hướng dẫn lưu ý, và với quỹ dự phòng thì rủi ro biến động và sụt giảm đó không đáng. Chứng chỉ tiền gửi trả lãi cố định trong một kỳ hạn nhất định, nhưng có thể không phù hợp nhất cho quỹ dự phòng vì phí rút tiền trước hạn. Kết luận của hướng dẫn rất rõ ràng: các khoản đầu tư rủi ro hơn như cổ phiếu, quỹ tương hỗ hay tiền mã hóa không thuộc về khoản dự trữ khẩn cấp.
Vấn đề nằm ở thời điểm. Thị trường giảm và mất việc thường đến cùng nhau, nên tiền để trong cổ phiếu có thể đang giảm đúng lúc gia đình cần nó. Một quỹ giữ trong tài khoản tiết kiệm hoặc tài khoản thị trường tiền tệ không gặp rủi ro về thời điểm đó: số dư vẫn như cũ vào ngày xe hỏng, giống như ngày hôm trước.
Để riêng ra, rồi nạp lại
Phần cuối cùng là vị trí đặt tiền: quỹ nên nằm trong tài khoản riêng, tách khỏi tài khoản chi tiêu hàng ngày, để nó không bị tiêu dần vào các khoản mua sắm thông thường. Cách làm thường gặp là mở một tài khoản tiết kiệm lãi suất cao riêng tại một ngân hàng khác với ngân hàng dùng hàng ngày, và liên kết nó với tài khoản ngân hàng chi nhánh địa phương để tiền luôn lấy ra được khi cần.
Các chuyên gia thường khuyến nghị dành ra 3 đến 6 tháng chi phí sinh hoạt, Investopedia lưu ý, dù mức lý tưởng có thể khác nhau tùy vào mức độ ổn định của công việc, nhu cầu gia đình và rủi ro sức khỏe. Cục Dự trữ Liên bang cho thấy 55% người trưởng thành có tiền tiết kiệm đủ cho 3 tháng chi phí, nghĩa là 45% còn lại không có khoản dự trữ lớn hơn đó. Khi quỹ đã được dùng, nhiệm vụ là xây lại nó theo đúng cách đã xây: một khoản cố định được chuyển tự động, tháng này qua tháng khác, cho đến khi số dư trở lại như cũ. Quỹ là tấm bảo hiểm cho đời sống thường ngày, không phải một khoản đầu tư — nhiệm vụ của nó là luôn ở đó, không phải sinh lời. Nội dung giáo dục, không phải lời khuyên đầu tư.
