Định cỡ vị thế: bao nhiêu là quá nhiều cho một lệnh
Định cỡ vị thế là quyết định mua bao nhiêu cổ phiếu — và nó được tính từ số tiền bạn chấp nhận mất, chứ không phải số tiền bạn hy vọng kiếm được. Một công thức đơn giản, quy tắc 2% và một điểm dừng lỗ biến cảm giác thành con số.
Bản dịch từ bài tiếng Anh. Nếu có khác biệt, bản tiếng Anh là bản chuẩn.
Định cỡ vị thế thực sự là gì
Định cỡ vị thế là quá trình quyết định mua hay bán bao nhiêu đơn vị của một chứng khoán. Nghe như một chi tiết nhỏ, nhưng đây là bước biến quản lý rủi ro từ ý tưởng thành con số: nó quyết định chính xác bao nhiêu vốn đi vào mỗi lệnh, và do đó một quyết định sai có thể tốn bao nhiêu.
Điểm cốt lõi nằm ở thứ tự quyết định. Hầu hết người mới bắt đầu với câu hỏi 'tôi có thể kiếm bao nhiêu?' rồi mua nhiều nhất có thể. Định cỡ vị thế bắt đầu từ đầu bên kia: 'tôi sẵn sàng mất bao nhiêu nếu mình sai?' Khi con số đó đã cố định, cỡ lệnh sẽ suy ra từ nó — không phải từ sự tự tin, không phải từ một lời mách nước, và không phải từ số tiền mặt đang nằm trong tài khoản.
Đó là lý do cỡ vị thế quan trọng hơn mức giá mua vào. Hai nhà giao dịch có thể mua cùng một cổ phiếu ở cùng một mức giá, và một người mất gấp mười lần người kia, đơn giản vì người đó mua gấp mười lần số cổ phiếu. Mức giá mua giống hệt nhau; kết quả được quyết định bởi cỡ lệnh.
Quy tắc 2% và công thức ba bước
Xác định cỡ vị thế thường gồm ba bước, như Investopedia trình bày. Thứ nhất, rủi ro tài khoản: quyết định mức lỗ tối đa mỗi lệnh theo phần trăm vốn. Theo quy tắc thường dùng, hầu hết nhà đầu tư cá nhân giới hạn rủi ro tối đa ở 2% vốn đầu tư cho bất kỳ lệnh nào; các nhà quản lý quỹ thường rủi ro ít hơn.
Thứ hai, rủi ro mỗi lệnh: quyết định đặt điểm dừng lỗ ở đâu, và đo khoảng cách từ giá vào lệnh. Nếu một nhà đầu tư định mua ở 160 đô la và đặt dừng lỗ ở 140 đô la, rủi ro mỗi lệnh là 20 đô la trên mỗi cổ phiếu — số tiền mất trên mỗi cổ phiếu nếu lệnh thất bại.
Thứ ba, chia. Cỡ vị thế bằng rủi ro tài khoản chia cho rủi ro mỗi lệnh. Lấy ví dụ của Investopedia: tài khoản 25,000 đô la rủi ro 2% thì không được mất quá 500 đô la mỗi lệnh. Với rủi ro 20 đô la mỗi cổ phiếu, 500 chia cho 20 bằng 25 cổ phiếu. Nếu chạm dừng lỗ, khoản lỗ đúng bằng 500 đô la — số tiền đã định trước, không hơn. Điểm dừng lỗ được đặt trước; cỡ lệnh được tính từ nó, không bao giờ ngược lại. Tài liệu quản lý rủi ro của CME Group cũng nhấn mạnh điều tương tự: cỡ lệnh xuất phát từ mức thoát lệnh và giới hạn rủi ro.
- Bước 1 — rủi ro tài khoản2% của tài khoản 25,000 đô la = tối đa 500 đô la lỗ mỗi lệnh
- Bước 2 — rủi ro mỗi lệnhMua ở 160 đô la, dừng lỗ ở 140 đô la = rủi ro 20 đô la mỗi cổ phiếu
- Bước 3 — cỡ vị thế500 đô la ÷ 20 đô la = 25 cổ phiếu
- Quy tắc thường dùngKhông rủi ro quá 2% vốn cho bất kỳ lệnh nào
- Công thức KellyK = W − (1 − W) ÷ R, với W và R ước tính từ giao dịch đã qua
Vì sao biến động, chứ không phải niềm tin, nên quyết định cỡ lệnh
Cùng 500 đô la rủi ro mua được số cổ phiếu rất khác nhau tùy cổ phiếu. Một cổ phiếu bình lặng với điểm dừng lỗ cách 5 đô la cho phép mua 100 cổ phiếu; một cổ phiếu biến động mạnh với điểm dừng lỗ cách 50 đô la chỉ cho phép 10 cổ phiếu. Rủi ro bằng tiền là như nhau trong cả hai trường hợp — cỡ vị thế tự điều chỉnh để rủi ro giữ nguyên. Đó là ý nghĩa của việc định cỡ theo biến động: cổ phiếu càng dao động mạnh, bạn càng nắm ít cổ phiếu, để một ngày xấu tốn kém như nhau trong mọi trường hợp.
Còn có các phương pháp khác, mỗi phương pháp đều có đánh đổi riêng. Định cỡ theo số tiền cố định bỏ cùng một số tiền vào mọi lệnh bất kể giá hay biến động — đơn giản, nhưng bỏ qua mức cổ phiếu có thể di chuyển. Định cỡ theo phần trăm danh mục phân bổ một tỷ lệ cố định của danh mục cho mỗi lệnh. Tiêu chí Kelly là một công thức tính phần trăm vốn 'tối ưu' nên rủi ro dựa trên xác suất giao dịch có lãi và tỷ lệ lãi trên lỗ trung bình — K bằng W trừ đi (1 trừ W) chia cho R — nhưng nó giả định tỷ lệ cược được biết chính xác, mà trên thị trường thật thì không bao giờ như vậy, nên cược Kelly đầy đủ thường quá lớn trong thực tế.
Niềm tin là đầu vào tệ nhất để định cỡ lệnh. Cảm thấy chắc chắn về một lệnh không làm thay đổi xác suất, và tăng cỡ lệnh vì cảm giác mạnh là cách một lệnh sai biến thành sự kiện của cả danh mục. Cỡ lệnh nên tuân theo phép tính — rủi ro tài khoản, khoảng cách dừng lỗ, biến động — chứ không phải tâm trạng lúc đó.
Những sai lầm làm cháy tài khoản
Sai lầm đầu tiên là giao dịch mà không có điểm dừng lỗ. Không có giá thoát thì không tính được rủi ro mỗi lệnh, và khi đó công thức không có mẫu số — cỡ vị thế là con số nào nghe hợp lý, mà thường là quá lớn. Quy tắc rất đơn giản: nếu mức thoát lệnh mà phân tích của bạn yêu cầu nằm xa hơn mức rủi ro bạn đã lên kế hoạch, lệnh đó không phù hợp — hãy bỏ qua.
Sai lầm thứ hai là gấp đôi sau một lệnh thua — cách tiếp cận Martingale là nhân đôi cược cho tới khi thắng. Nó hiệu quả cho tới khi không còn hiệu quả, và lệnh không quay lại sẽ xóa sạch tài khoản. Sai lầm thứ ba là tăng vị thế mà không có kế hoạch: thêm vào một lệnh đang thắng có thể hợp lý, nhưng thêm vào một lệnh đang thua để 'trung bình giá xuống' làm tăng cỡ của một vị thế vốn đã chứng minh bạn sai.
Định cỡ vị thế không biến một chiến lược tệ thành tốt. Điều nó làm được là giúp bạn tồn tại: một chuỗi lệnh thua vẫn chỉ là chuỗi những khoản lỗ nhỏ đã lên kế hoạch, thay vì một sự kiện kết thúc tài khoản. Cách đọc cỡ vị thế trung thực nhất là xem nó như một câu hỏi, không phải câu trả lời: nếu lệnh này sai, chính xác tôi mất bao nhiêu — và tôi có sống được với con số đó không? Nội dung giáo dục, không phải lời khuyên đầu tư.
