P/E trong thực tế: CAPE, lợi suất trái phiếu và bẫy cổ phiếu rẻ
P/E chỉ trông rẻ khi bạn biết nó dùng lợi nhuận nào. Chỉ số CAPE làm mượt lợi nhuận 10 năm — trước đây chỉ vượt 30 vào năm 1929 và 2000 — còn trái phiếu kỳ hạn 10 năm trả 5.17% đặt ra chuẩn cao cho lợi suất lợi nhuận của cổ phiếu.
Bản dịch từ bài tiếng Anh. Nếu có khác biệt, bản tiếng Anh là bản chuẩn.
Lợi suất lợi nhuận có một đối thủ
Lật ngược P/E lại, bạn được lợi suất lợi nhuận: 1 chia cho P/E. Một cổ phiếu có P/E 20 mang lợi suất lợi nhuận 5% — một đô la lợi nhuận cho mỗi 20 đô la đầu tư. Con số đó trở nên thú vị hơn nhiều khi đặt cạnh thị trường trái phiếu. Vào ngày 13 tháng 11, lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm chạm 5.17%, mức cao nhất trong nhiều năm, sau khi dữ liệu giá sản xuất nóng lên khiến khả năng Cục Dự trữ Liên bang tăng lãi suất được đưa lên bàn. Một trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm đang trả nhiều hơn lợi suất lợi nhuận của một cổ phiếu giao dịch ở mức 20 lần lợi nhuận.
Phép so sánh này là 'mô hình Fed' cũ: cổ phiếu trông đắt khi lợi suất lợi nhuận của nó thấp hơn lợi suất trái phiếu, và rẻ khi nó cao hơn. Đó là thước đo thô, không phải quy tắc. Lãi suất trái phiếu là cố định; lợi nhuận công ty có thể tăng trưởng, đó là lý do nhà đầu tư chấp nhận lợi suất khởi điểm thấp hơn từ cổ phiếu. Nhưng thước đo vẫn đặt ra một câu hỏi xác đáng: nếu trái phiếu kỳ hạn 10 năm trả 5.17% mà không cần lợi nhuận tăng trưởng thêm, cổ phiếu phải tăng trưởng bao nhiêu mới xứng đáng với lợi suất lợi nhuận 5%? Lợi suất trái phiếu càng cao, câu hỏi càng khó trả lời.
CAPE: mười năm lợi nhuận thay vì một năm
Vấn đề thứ hai của P/E thông thường là một năm lợi nhuận có thể chỉ là may rủi — một năm bùng nổ, một năm khủng hoảng, một khoản lãi một lần. Chỉ số P/E điều chỉnh theo chu kỳ, hay CAPE, khắc phục điều đó bằng cách lấy giá chia cho trung bình lợi nhuận 10 năm qua, đã điều chỉnh lạm phát. Ý tưởng này bắt nguồn từ Benjamin Graham và David Dodd, những người đã khuyên trong cuốn sách Security Analysis năm 1934 rằng định giá nên dùng lợi nhuận trung bình trong 7 hoặc 10 năm. Giáo sư Robert Shiller của Yale đã phổ biến thước đo này, vì vậy nó còn được gọi là P/E Shiller.
Lịch sử phía sau thật đáng chú ý. Chỉ số này ở mức 28 vào tháng 1 năm 1997 — kỷ lục vào thời điểm đó — khi Shiller và John Campbell cảnh báo Cục Dự trữ Liên bang rằng giá cổ phiếu đang tăng nhanh hơn lợi nhuận. Investopedia lưu ý chỉ số này trước đây chỉ vượt 30 vào năm 1929 và 2000, hai bong bóng lớn nhất của thế kỷ trước. Cảnh báo của họ cuối cùng đã tỏ ra đúng một cách đáng kinh ngạc: S&P 500 sau đó lao dốc 60% từ tháng 10 năm 2007 tới tháng 3 năm 2009, trong cú sụp đổ theo sau bong bóng nhà ở.
Điều đó không biến CAPE thành công cụ đoán thời điểm. Nó nhìn về quá khứ theo thiết kế, dựa vào lợi nhuận kế toán đã thay đổi qua nhiều thập kỷ, và Jeremy Siegel đã lập luận vào năm 2016 rằng những thay đổi đó khiến CAPE phóng đại mức đắt đỏ của thị trường. Điều nó làm được là đặt lợi nhuận của một năm vào bối cảnh: một P/E xây trên một năm bùng nổ có thể trông rẻ vì đúng lý do sai lầm, và trung bình 10 năm khó bị làm đẹp hơn.
Bẫy giá trị: khi chữ E giảm sau khi bạn mua
P/E trông rẻ nhất có thể là nguy hiểm nhất, vì chữ E trong tỷ số chỉ là ảnh chụp của quá khứ. Lấy một cổ phiếu giả định giao dịch ở 40 đô la với lợi nhuận 5 đô la một cổ phiếu: P/E 8, kiểu con số trông như món hời. Giờ giả sử lợi nhuận giảm một nửa còn 2.50 đô la một cổ phiếu, trong khi giá không đổi. P/E bỗng thành 16 — cổ phiếu 'rẻ' chưa bao giờ rẻ cả; thị trường đã tính trước cú giảm mà người mua chưa nhìn thấy.
Đây là bẫy giá trị kinh điển, và các công ty chu kỳ là nơi nó tấn công thường xuyên nhất: ở đỉnh chu kỳ bùng nổ, lợi nhuận của họ ở mức cao nhất và P/E trông thấp một cách đầy cám dỗ, ngay trước khi lợi nhuận rơi xuống. Thị trường không đưa ra món hời — nó đang tính vào giá cú giảm lợi nhuận mà chữ E nhìn về quá khứ của tỷ số chưa thể thấy. P/E thấp là một tuyên bố về tương lai của lợi nhuận, và tương lai là thứ duy nhất mà tỷ số không thể cho thấy.
- CAPE, tháng 1/199728 — kỷ lục vào thời điểm đó
- Vượt 30 trong lịch sửChỉ vào năm 1929 và 2000
- S&P 500, 10/2007–3/2009Giảm 60%
- Quy tắc Graham & Dodd (1934)Lợi nhuận trung bình bảy đến mười năm
Ba câu hỏi trước khi tin vào P/E
Vì vậy, một chỉ số P/E xứng đáng nhận ba câu hỏi trước khi được tin tưởng. Thứ nhất, đây là chữ E nào — lợi nhuận trailing đã thực sự xảy ra, lợi nhuận dự báo có thể không thành, hay trung bình 10 năm như CAPE để làm mượt chu kỳ? Thứ hai, lợi suất lợi nhuận nói gì khi đặt cạnh lợi suất trái phiếu — cổ phiếu có mang lại nhiều hơn đáng kể so với mức 5.17% mà trái phiếu kỳ hạn 10 năm trả vào ngày 13 tháng 11 không? Thứ ba, P/E có còn trông rẻ nếu lợi nhuận giảm 30% không? Trong ví dụ trên, lợi nhuận giảm 30% đưa lợi nhuận từ 5 đô la xuống 3.50 đô la và nâng P/E từ 8 lên 11.4, trước khi giá kịp di chuyển.
Không câu hỏi nào trong số này tạo ra lời khuyên mua bán, và không một tỷ số đơn lẻ nào làm được điều đó. Điều chúng làm là ngăn P/E bị đọc như một bảng giá, và bắt đầu đọc nó đúng như bản chất: một canh bạc vào lợi nhuận chưa xảy ra, được định giá so với một thị trường trái phiếu đang trả nhiều hơn trong nhiều năm qua. Nội dung giáo dục, không phải lời khuyên đầu tư.
